รู้พื้นฐานเกี่ยวกับวิชาฮวงจุ้ย ที่ต้องทำความเข้าใจ ก็คงจะหนีไม่พ้นเรื่องเกี่ยวกับ ธาตุและทิศ เพราะทั้งสองสิ่งนี้ถือเป็น หัวใจสำคัญ ในการทำหนดชัยภูมิที่ตั้ง เพื่อให้สอดคล้องกับบุคคลแต่ละคน ที่บางที่ไม่เหมาะกับคนบางคน แต่จะเหมาะกับอีกหลายคน เพราะฉะนั้นจึงต้องทำความเข้าใจ เรื่องธาตุกับทิศเสียก่อน เพื่อที่จะได้เลือกที่ตั้ง ของตำแหน่งบ้าน ได้อย่างเหมาะสม

     ธาตุ ตามหลักฮวงจุ้ยแบ่งธาตุออกเป็น ๕ ธาตุ คือ ธาตุน้ำ . ไม้ .ไฟ .ดิน และ ทอง ธาตุทั้งห้าจะมีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ชนิดที่แยกกันไม่ออก เป็นส่วนผสมที่ต้องพึ่งพากัน เพื่อก่อให้เกิดความสมดุลขึ้น

     ถ้าลองสังเกตจะเห็นว่า ธาตุมีทั้งจะส่งเสริมและทำลาย ไฟให้กำเนิดดิน ดินให้กำเนิดทอง ทองให้กำเนิดน้ำ น้ำให้กำเนิดไม้ ไม้กลับมาให้กำเนิดไฟ หมุนเวียนกันเป็นวัฎจักร ถือเป็นกลุ่มธาตุที่ส่งเสริมซึ่งกันและกัน ส่วนกลุ่มธาตุที่พิฆาตกันก็คือ ไฟพิฆาตทอง ทองพิฆาตไม้ ไม้พิฆาตดิน ดินพิฆาตน้ำ น้ำก็มาพิฆาตไฟ วงเวียนกันอยู่อย่างนี้ เมื่อเรารู้ปฎิกิริยาของธาตุแต่ละธาตุว่าธาตุใดส่งเสริมหรือทำลาย เราก็สามารถเรียนรู้การใช้ธาตุได้อย่างถูกต้อง และก็ไม่ใช่เรื่องยากเลยที่จะหาตำแหน่งที่เหมาะสมให้กับตัวเอง

     ความหมายของธาตุส่วนใหญ่ จะพิจารณาจากตัวบุคคลแต่ละคน ว่ามีธาตุสำคัญอะไร และเปรียบเทียบกับ กำลังธาตุเพื่อหาสภาพที่สมดุล ชีวิตของบุคคลนั้นก็จะสมบูรณ์ การเช็คธาตุในตัวสามารถทำได้โดยนำเอาวัน เดือน ปีเกิด มาคำนวณเพื่อหาธาตุสำคัญในตัวบุคคลนั้น หรือเทียบจากปีเกิด ก็สามารถทราบได้ว่า ธาตุประจำตัวคือ ธาตุอะไร

     ทิศทาง ความหมายของทิศแต่ละทิศ ตามหลักฮวงจุ้ย แบ่งออกเป็นทิศทั้ง ๘ ทิศ โดยมีความสัมพันธ์กับธาตุดังนี้

     เหตุผลที่เราต้องทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องธาตุและทิศก็เพราะ ถ้าเรารู้ว่าเราเป็นธาตุอะไรก็สามารถกำหนดทิศทางที่ตั้งชัยภูมิได้อย่างถูกต้อง หรือสามารถรู้ได้ว่าปัจจุบันที่เราอาศัยอยู่ถูกโฉลกหรือพิฆาตตัวเราหรือไม่ การเลือกซื้อบ้าน หรือที่ดินก็จำเป็นต้องอาศัย เรื่องธาตุกับทิศ เข้ามาเกี่ยวข้องค่อนข้างมาก ถือเป็นเรื่องที่สำคัญมาก

     สรุปก็คือ ปัจจัยที่ต้องนำมาพิจารณาในการตัดสินใจ เลือกซื้อบ้าน หรือที่ดินในแบบต่าง ๆ จะพิจารณาจากความเป็นหยิน - หยาง ของสภาพแวดล้อม เช่น บ้านที่อยู่อย่างโดดเดี่ยว หรือแออัดเกินไปไม่ควรเลือก พิจารณาเรื่องของดวงดาว เพื่อหา ยุครุ่งเรือง โดยพิจารณาจากทิศทางของสถานที่นั้น ๆ การหาธาตุสำคัญ เพื่อให้เหมาะกับผู้ที่จะอยู่อาศัย รวมไปถึงสิ่งปลีกย่อยต่าง ๆ ที่เป็นข้อห้าม ตามหลักฮวงจุ้ย เช่น ทางสามแพร่ง ใกล้วัด สุสาน หรือรูปแบบของอาคาร ที่ไม่เป็นมงคล

ความสัมพันธ์ระหว่างธาตุ ทิศ และปีเกิด